Cất hạt qua mùa nồm Hà Nội
Khi tường nhà đổ mồ hôi và sàn nhà trơn như vừa lau, những lọ đậu, lọ lạc trong bếp cũng đang khổ sở theo cách riêng của chúng.
Đỗ Mạnh Huy kể, 3 phút đọc

Người Hà Nội nào cũng biết mùa nồm. Không cần ai báo, chỉ cần sáng ra bước chân xuống sàn thấy trơn trượt, tường nhà lấm tấm nước như vừa đổ mồ hôi, gương trong nhà tắm mờ mãi không khô. Quần áo phơi ba hôm vẫn còn hơi hơi ẩm. Cả căn nhà như đang thở ra hơi nước.
Người ta khổ vì nồm, nhưng hạt trong bếp còn khổ hơn. Người thì kêu được, hạt thì chỉ lặng lẽ hút ẩm, rồi một sáng nào đó bạn mở lọ ra và thấy mùi lạ.
Tôi không đưa con số độ ẩm nào của mùa nồm ra đây, vì chưa tìm được nguồn đủ tin. Nên bài này tôi chỉ nói về hạt: vì sao ẩm là kẻ thù, và cất thế nào cho hạt qua được những tuần ấy.
Vì sao ẩm là kẻ thù
Hạt khô giữ được lâu chính vì nó khô. Một khi hạt hút ẩm, nấm mốc có chỗ bám. Với lạc, hướng dương và các hạt có dầu, nấm mốc ấy có thể sinh ra độc tố aflatoxin, thứ mà theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là rất bền, nấu rang cũng không làm mất được. Tôi đã viết riêng một bài về hạt lạc mốc, ở đây chỉ nhắc lại để thấy chuyện cất hạt không phải chuyện nhỏ.
Thêm một kẻ thù nữa đi cùng cái ẩm là con mọt. Tài liệu của FAO nói côn trùng trong hạt làm hạt ẩm thêm, và cái ẩm ấy lại mở đường cho nấm mốc. Cái ẩm với con mọt cứ thế đỡ nhau mà phá hạt.
WHO có mấy lời khuyên ngắn gọn cho người tiêu dùng mà tôi thấy đúng cho mọi mùa, nhất là mùa nồm: cất hạt ở chỗ khô, không có côn trùng, không để nơi nóng, và đừng tích trữ quá lâu.
Cất từng loại
- Đậu xanh bóc vỏ: loại này hút ẩm nhanh hơn đậu còn vỏ, vì cái vỏ bảo vệ đã bị tách đi. Đổ vào hũ có nắp kín, để chỗ khô mát. Mùa nồm thì càng nên đậy thật chặt sau mỗi lần lấy.
- Lạc, vừng, hạt hướng dương, hạt bí: đều là hạt nhiều dầu, vừa sợ ẩm vừa sợ ôi. Với hạt hướng dương đã rang, báo chí khuyên chỉ để tối đa khoảng sáu tháng. Loại nào cũng nên cất hũ kín cho khỏi hút ẩm, khỏi mốc. Ngửi thấy mùi dầu cũ, hắc, đắng là thôi.
- Đậu đen, đậu đỏ, đậu trắng: cất kín như các loại trên. Trước khi nấu nên đổ ra xem. Nếu đậu đen có một lớp phấn trắng phủ ngoài, đó là dấu hiệu đã ẩm mốc, đừng dùng.
- Mộc nhĩ khô: mộc nhĩ tốt thì cầm nhẹ tay và khô. Cất trong túi hoặc hũ kín. Qua mùa nồm mà thấy mộc nhĩ không còn khô, có đốm mốc hay mùi lạ thì không nên dùng.
Có một cách giữ hạt mà tôi đọc được trong một bài trên Tạp chí Công Thương, về người trồng lạc đỏ Na Son ở Điện Biên: lạc phơi khô xong được hút chân không để ăn dần và để giống. Ở nhà thì ít ai có máy hút chân không, nhưng cái ý thì dùng được: hạt càng ít tiếp xúc với không khí ẩm, càng giữ được lâu.
Còn một mẹo nữa nghe thì ngược đời mà lại có lý: mùa nồm, đừng mua nhiều. Mua vừa đủ dùng trong một thời gian ngắn, dùng hết rồi mua tiếp. Hạt nằm trong bếp nhà mình càng ít ngày thì càng ít cơ hội gặp ẩm. Đó cũng chính là lời WHO dặn, chỉ là tôi nói theo kiểu người bán hàng.
Nhà tôi đóng gói theo nhu cầu của khách, nên chuyện mua ít không làm khó ai. Bạn cần nửa cân đậu xanh bóc vỏ hay một lạng vừng cho mùa nồm, cứ hỏi. Tôi thà bán cho bạn nhiều lần mỗi lần một ít, còn hơn bán một lần thật nhiều rồi để hạt nằm chờ nồm.